Nietrzymanie moczu u dzieci

Problem nietrzymania moczu u dzieci jest niezwykle powszechny. Szacuje się, że w Polsce problem nietrzymania moczu może dotyczyć nawet 300 tysięcy dzieci.

W pediatrii wyróżnia się dwa zasadnicze rodzaje zaburzenia: moczenie i nietrzymanie moczu,

Termin moczenie dotyczy głównie moczenia nocnego. Przyjmuje się, że rozpoznanie zaburzenia można postawić dopiero po 5 roku życia, kiedy dziecko powinno osiągnąć pełną kontrolę nad czynnością pęcherza. Wyróżnia się moczenie pierwotne i wtórne. Moczenie pierwotne dotyczy dzieci, które popuszczają mocz od urodzenia. Popuszczanie moczu u dzieci starszych, po tzw. suchej przerwie trwającej nie mniej niż 6 miesięcy pozwala rozpoznać moczenie wtórne.

Zaobserwowane popuszczanie moczu u dzieci w ciągu dnia  pozwala rozpoznać nietrzymanie moczu właściwe. Zaburzenie to klinicznie można podzielić na 3 grupy, zależne od schorzenia które je powoduje.

  • Wady anatomiczne, które objawiają się zwykle w pierwszych dobach życia dziecka. Do najczęstszych zalicza się zastawkę cewki tylnej, wynicowanie pęcherza moczowego oraz wierzchniactwo.
  • Zaburzenia czynnościowe są najczęstszą przyczyną nietrzymania moczu u dzieci. Występują pod postacią zespołu parć naglących prowadzących do zaburzeń oddawania moczu. Zwykle objawiają się one oddawaniem moczu nieregularnym lub przerywanym strumieniem.
  • Zaburzenia neurogenne będące skutkiem wad wrodzonych oraz chorób układu nerwowego, odpowiedzialnych za nieprawidłowe unerwienie pęcherza i cewki moczowej.

Rozpoznanie nietrzymania moczu u dzieci opiera się o szczegółowo zebrany wywiad z rodzicem, który już na początku wizyty pozwala zróżnicować charakter zaburzenia. W dalszej kolejności zaleca się prowadzenia dzienniczka mikcji (skrupulatne zapisywanie godzin oddawania moczu i jego ilości) oraz zleca się badania dodatkowe, w tym badanie ogólne moczu, USG, ewentualnie badanie urodynamiczne.

Nietrzymanie moczu u dzieci w pierwszej kolejności leczone jest wyrabianiem nawyku regularnego oddawania moczu. U dzieci starszych można rozważyć podanie oksybutyniny, leku hamującego spontaniczne skurcze mięśnia wypieracza pęcherza moczowego.

W przypadku zaburzeń neurogennych leczenie polega na walce z zaleganiem moczu w pęcherzu moczowym. W tym celu uczy się rodziców dziecka samodzielnego cewnikowania, to jest wprowadzania specjalnej rurki (drenu) do pęcherza, którą swobodnie może odpływać mocz.

Brak widocznych efektów po kilku miesiącach przestrzegania zaleceń lekarskich jest wskazaniem do zastosowania leczenia operacyjnego.